యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లాలోని దుప్పల్లి గ్రామానికి ఎంతో ఘనమైన, వైభవోపేతమైన చరిత్ర ఉంది. కాకతీయ ప్రతాపరుద్రుని కాలం నాటి వైభవానికి సజీవ సాక్ష్యాలుగా నిలిచిన చారిత్రక ఆధారాలు ఈ ఊరి ప్రాధాన్యతను చాటిచెబుతున్నాయి. ఈ గ్రామ చరిత్ర విశేషాలు ఇక్కడ పొందుపరచడమైనది:
కాకతీయుల కాలం నాటి వైభవం – పురాతన ఆధారాలు
కాకతీయ సామ్రాజ్య చివరి పాలకుడైన ప్రతాపరుద్రుని కాలంలో దుప్పల్లి ప్రాంతం అత్యంత వైభవోపేతంగా విలసిల్లిందని ఇక్కడి శిథిలమైన రాతి శిల్పాలు, కట్టడాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఒకప్పుడు ఇక్కడ పెద్ద ఎత్తున ఏనుగుల సైన్యం ఉండేదనడానికి గుర్తుగా, వాటిని కట్టేసే భారీ రాతి స్తంభాలు, నిర్మాణాల శిథిలాలు గ్రామంలో అక్కడక్కడా నేటికీ దర్శనమిస్తాయి.
దుప్పల్లి పొరుగున ఉన్న రామన్నపాడు పొలాల్లో రైతులు దుక్కి దున్నే సమయంలో సగం విరిగిన పురాతన విగ్రహాలు, మట్టి కుండలు, ఆనాటి రాజుల కాలంలో చెలామణిలో ఉన్న నాణేలు బయటపడటం ఇక్కడి చారిత్రక ప్రాధాన్యతకు నిదర్శనం.
ఒకప్పుడు ఈ ప్రాంతం కేవలం చిన్న గ్రామంగా కాకుండా, ఒక పెద్ద నగరంగా విస్తరించి ఉండేదనడానికి బలమైన ఆధారాలు ఉన్నాయి. నాటి నగర సరిహద్దులు తక్కలపాడు నుండి రామన్నపాడు మరియు సింగరపాడు వరకు వ్యాపించి ఉండేవని స్థానికులు నమ్ముతారు. మూసీ నది వెంబడి 'బాచ్చ్ పాల్' గ్రామం వరకు ఎన్నో రాతి విగ్రహాలు శిథిలమై పడి ఉన్నాయి. అయితే, అంతటి వైభవంగా ఉన్న ఆనాటి నగరం రూపురేఖలు మారి, ప్రస్తుత దుప్పల్లి గ్రామంగా ఏ పరిస్థితుల్లో, ఎప్పుడు రూపాంతరం చెందిందనే విషయానికి సంబంధించిన స్పష్టమైన లిఖితపూర్వక ఆధారాలు (అక్షర రూపం) లభ్యం కాలేదు.
మూసీ నది మధ్యలో ఒక భారీ రాతి బండపై నిర్మించిన గంగమ్మ తల్లి దేవాలయం ఇక్కడి ప్రధాన ఆకర్షణ, ఇంజనీరింగ్ అద్భుతం.
కాశ్మీర విగ్రహాలు: నది ఒడ్డున పురాతనమైన 'కాశ్మీర' శైలిని పోలిన అనేక విగ్రహాలు ఉన్నాయి, ఇవి నాటి శిల్పకళా చాతుర్యానికి ప్రతీకలు.
వ్యవసాయ బావినే ఆలయంగా మార్చి, అందులోని దైవాన్ని పూజించే విశిష్టమైన సంప్రదాయం బహుశా దుప్పల్లి గ్రామానికి మాత్రమే సొంతం.
ఎల్లమ్మ దేవి జాతర: ప్రతి ఏటా ఎంతో ఘనంగా జరిగే ఎల్లమ్మ దేవి జాతర చరిత్ర కూడా దురదృష్టవశాత్తు ఎక్కడా గ్రంథస్థం కాలేదు. గ్రామ సరిహద్దుల్లోని వందల ఏళ్ల నాటి వేప చెట్లు ఎన్నో తరాల పండుగ సంబరాలకు, సాంస్కృతిక వైభవానికి మౌన సాక్ష్యాలుగా నిలిచాయి.
మూసీ నదికి అడ్డు కట్ట వేసి కాలువలు గా మార్చి చెరువుల నిర్మాణం చేసి బీడు భూములను వ్యవసాయ భూములుగా
మార్చారు వెనుకటనే..
విద్యా రంగంలో అగ్రగామి
దొరల (జమీందారుల) కాలంలో కూడా ఈ ఊరి చరిత్రను వివరించే 'సావనీర్' (జ్ఞాపికలు) లేదా రికార్డులు పెద్దగా అందుబాటులోకి రాలేదు. అయినప్పటికీ, చుట్టుపక్కల ఉన్న అన్ని గ్రామాల కంటే ముందే దుప్పల్లికి పదవ తరగతి వరకు పాఠశాల రావడం ఈ ఊరి విద్యా చైతన్యానికి నిదర్శనం. ఆనాటి మొదటి బ్యాచ్ విద్యార్థులు ఎంతో అదృష్టవంతులు. అప్పటి నుండి ఇప్పటివరకు ఎన్నో వసంతాలు గడిచినా, ప్రతి సంవత్సరం పాఠశాల విద్య పూర్తి చేసుకుని వెళ్లే పదవ తరగతి పిల్లలు.. కన్నతల్లిని వదిలి వెళ్తున్నంతటి భావోద్వేగానికి గురికావడం ఇక్కడి గురు-శిష్యుల బంధానికి, ఊరితో ఉన్న అనుబంధానికి అద్దం పడుతుంది.
భవిష్యత్తు తరాలకు అందించాల్సిన వారసత్వం
ఇంతటి ఘనచరిత్ర కలిగిన దుప్పల్లి గ్రామ పంచాయతీ రికార్డులలో ఈ వివరాలకు సంబంధించిన ఏవైనా ఆధారాలు ఉన్నాయో లేదో శోధించాల్సి ఉంది. ఈ చారిత్రక విషయాలన్నింటినీ సేకరించి, ఒక సమగ్రమైన "గ్రామ చరిత్ర పుస్తకం" రూపంలో తీసుకువస్తే, అది ఇప్పటి తరం యువతకు మరియు రాబోయే తరాలకు మన ఊరి గొప్పదనాన్ని తెలియజేసే అద్భుతమైన కానుక అవుతుంది.
నర్సింహ వెల్మజాల✍🏻
12.06.26