బంధువు ఎవ్వడు !

మహాభారతం కేవలం ఒక యుద్ధగాథ మాత్రమే కాదు; అది ధర్మం, కర్మ, మానవ మనస్తత్వం మరియు జీవిత సత్యాల మహాసాగరం. కురుక్షేత్ర సంగ్రామంలో అర్జునునికి, శ్రీకృష్ణునికి నడుమ జరిగిన సంవాదం భగవద్గీత రూపంలో మనకు జీవన మార్గదర్శిగా నిలిచింది. నిత్య జీవితంలో ఎదురయ్యే సందేహాలకు, అనుబంధాల మోహానికి భగవద్గీత స్పష్టమైన పరిష్కారాన్ని చూపుతుంది.

యుద్ధరంగానికి వచ్చి నిలబడిన అర్జునుడు తన ఎదురుగా ఉన్న సైన్యాన్ని చూసి తీవ్ర మోహంలో, మానసిక కుంగుబాటులో పడిపోతాడు.

"ఎదురుగా ఉన్నవారంతా నా తాతలు, గురువులు, అన్నదమ్ములు, నన్ను ప్రాణసమానంగా ప్రేమించిన బంధువులే కదా! వీరిని చంపి పొందే రాజ్య భోగాలు నాకెందుకు కృష్ణా! "

ఇది కేవలం అర్జునుడి ప్రశ్న మాత్రమే కాదు; బంధాలు, అనుబంధాల వల్ల ధర్మం వైపు నిలబడటానికి వెనుకాడే ప్రతి సాధారణ మానవుడి మానసిక స్థితికి ప్రతీక. రక్తసంబంధాలు ధర్మానికి అడ్డుగా నిలిచినప్పుడు మానవుడు కర్తవ్య విమూఢుడవుతాడని అర్జునుడి పాత్ర ద్వారా వ్యాస మహర్షి స్పష్టం చేశారు.

అర్జునుడి మాటలు విన్న శ్రీకృష్ణపరమాత్మ అతని మోహాన్ని పటాపంచలు చేస్తూ ధర్మాన్ని ప్రబోధిస్తాడు:

"వారు నీ బంధువులే కావచ్చు. కానీ వారి స్థానం ఎక్కడుందో చూడు! అధర్మం వైపు నిలబడి వారు నీకు ఎదురుగా శత్రువులుగా ఉన్నారు. నీ ధర్మానికి, శ్రేయస్సుకు వారు అండగా ఉండాలి కానీ, అధర్మానికి కొమ్ముకాస్తూ నీకు ఎదురుగా నిలబడ్డారంటే వారు నీ బంధువులు కారు, ధర్మ విరోధులు మాత్రమే!"

కేవలం రక్తం పంచుకుని పుట్టినంత మాత్రాన లేదా ఒకే కులంలో, కుటుంబంలో ఉన్నంత మాత్రాన ఎవరూ బంధువులు కాజాలరు. మన శ్రేయస్సును కోరేవాడు, ధర్మ మార్గంలో నడిచేవాడే అసలైన బంధువు అని పరమాత్మ నొక్కిచెప్పాడు.

మహాభారత కాలం నాటి ఈ సంవాదం నేటి ఆధునిక సమాజానికి కూడా పరిపూర్ణంగా వర్తిస్తుంది. నేడు సమాజంలో కనిపిస్తున్న అనేక అనుబంధాలు "అవసరాల బంధుత్వాలు"గానే మిగిలిపోతున్నాయి. సిరిసంపదలు, అధికారాలు, పదవులు ఉన్నంతవరకే పలకరించే బంధువులు కష్టకాలం రాగానే ముఖం చాటేస్తారు. స్వార్థం నెరవేరేంత వరకే ప్రేమానురాగాలు నటిస్తూ, అవసరం తీరిపోగానే దూరం జరిగే బంధాలు నిజమైనవి కావు.

మన కష్టాల్లో, నష్టాల్లో భాగస్వాములై, మన ఎదుగుదలను చూసి ఆనందిస్తూ, ధర్మం తప్పినప్పుడు హెచ్చరించి సరైన మార్గంలో నడిపించేవారే నిజమైన బంధువులు. అటువంటి గుణం లేనివారు ఎంతటి రక్తసంబంధీకులైనా శత్రువులతో సమానం.

"బంధువు ఎవ్వడు?" అనే ప్రశ్నకు సమాధానం కేవలం రక్తసంబంధంలో లేదు, అది భావంలో, ధర్మంలో ఉంది. రూపుదిద్దుకున్న బంధాల కంటే గుణంతో, నిశ్చలమైన ప్రేమతో ఏర్పడే అనుబంధాలే శాశ్వతమైనవి. అధర్మాన్ని విడనాడి, సత్యం మరియు కర్మ మార్గంలో మనకు తోడుగా నిలిచే ప్రతి శ్రేయోభిలాషీ మనకు నిజమైన బంధువే. ఈ సత్యాన్ని గ్రహించి జీవించడమే మానవ జీవితానికి సార్థకత.

వెల్మజాల నర్సింహ.29.07.26